De EU-AI Verordening: weer een implementatiestap verder

Machteld Hiemstra, 30 september 2026.

De EU AI Verordening is met ingang van 1 augustus 2024 gefaseerd in werking getreden. Op 2 augustus 2026 zijn de transparantieverplichtingen uit hoofde van artikel 50 van de EU AI Verordening (2024/1689, hierna AI Vo) in werking getreden. Ook is vanaf dat moment actieve handhaving in werking getreden, onder meer op de verplichting van AI-geletterdheid (artikel 4 AI Vo).

Dat het toepassen van AI-systemen niet altijd vlekkeloos verloopt, kan inmiddels als algemeen bekend worden verondersteld.

Transparantieregels

De transparantieregels van artikel 50 AI Vo, hebben tot doel de risico’s van gebruik van AI beter inzichtelijk en daarmee beheersbaar te maken. Aanbieders en gebruikers moeten transparant zijn over AI-toepassing als sprake is van een systeem dat ontworpen is voor een uitwisseling in twee richtingen, waarbij het AI-systeem zelf met een natuurlijke persoon communiceert. Kort gezegd zien de transparantieverplichtingen op het volgende:

-    Chatbots moeten herkenbaar zijn als AI
-    AI-watermerk: digitale markering van informatie die door AI is gegenereerd of gemanipuleerd, zonder menselijke controle
-    Informatie over emotieherkenning, bijvoorbeeld bij games
-    AI label bij deepfakes en berichten zonder menselijke controle

De transparantie plicht geldt niet als duidelijk is dat mensen interactie hebben met een AI-systeem. Daartoe moet een aanbieder een gemiddelde persoon identificeren die redelijk goed geïnformeerd en oplettend is. De bewijslast ligt bij de gebruiker, transparant zijn lijkt minder risicovol voor gebruikers van de betreffende AI-systemen.

AI-geletterdheid

Artikel 4 van de AI Vo is al op 2 februari 2025 in werking getreden maar kan dus sinds 2 augustus 2026 ook worden gehandhaafd. 
Van organisatie en werkgevers wordt verwacht dat zij zorgen voor “een voldoende niveau van AI-geletterdheid” bij iedereen die met AI werkt. Dat geldt voor gebruik van algemeen toegankelijke AI-systemen en voor specifiek ontwikkelde AI-systemen. 

De AI Vo geeft geen concrete eisen, het gaat om een risico gedreven inspanningsverplichting die aan moet sluiten bij het AI gebruik van de organisatie en/of individuele werknemers. De verschillende toepassingen van AI maken dat de eisen zullen verschillen. Worden beslissingen genomen op basis van AI-modellen bijvoorbeeld eenvoudige verzekeringskwesties of wordt AI louter als tekstondersteuning gebruikt.