Waarom je straks geen dure juridische AI meer nodig hebt (behalve voor juridisch onderzoek)

Artikel geschreven door Elgar Weijtmans.

Stel je voor: je reviewt een contract met ChatGPT, maar in plaats van een lap tekst met verbetersuggesties krijg je het document te zien met gemarkeerde clausules. Je klikt op een passage om die goed te keuren, de AI ziet wat je doet en reageert. Geen eindeloos kopiëren en plakken tussen chatvenster en Word, maar samenwerken in een interactieve interface. En dat alles in een generieke AI als Claude of ChatGPT. Deze week werden MCP Apps gelanceerd. ChatGPT en Claude ondersteunen het binnenkort. De implicaties voor de juridische markt zijn groter dan je op het eerste gezicht zou denken.

Voor dit verhaal zijn ChatGPT en Claude uitwisselbaar. Ik gebruik Claude als voorbeeld, simpelweg omdat dat mijn favoriet is.

Hoe het tot nu toe werkte

Wie de afgelopen jaren juridische AI wilde inzetten, kwam al snel uit bij gespecialiseerde platforms. Die bouwden alles zelf: de interface en de integraties met je documentmanagementsysteem. Het voordeel was dat alles op elkaar was afgestemd. Een nadeel: je betaalt er flink voor.

Tegelijkertijd werden de onderliggende AI-modellen steeds capabeler. Ze kunnen inmiddels juridische teksten analyseren, contracten samenvatten en argumentaties opbouwen. Maar ze misten twee dingen: de aansluiting op je eigen documenten en systemen, en een manier om verder te gaan dan tekst heen en weer sturen.

Wat MCP veranderde: toegang tot je systemen

Voordat ik aankom bij MCP Apps, is het belangrijk om te weten wat MCP is.

Eind 2024 introduceerde Anthropic het Model Context Protocol (MCP), een open standaard die inmiddels breed is omarmd. MCP lost het eerste probleem op: de aansluiting op je eigen systemen.

Vergelijk het met USB-C. Vroeger had elk apparaat zijn eigen oplader: je telefoon een ander snoer dan je laptop, je e-reader weer iets anders. Nu werkt één kabel overal. MCP doet hetzelfde voor AI: het definieert één gestandaardiseerde manier waarop AI-assistenten kunnen communiceren met externe systemen, of dat nu je agenda is, je mailbox of je documenten.

Het gevolg: Claude kan nu, via zogenaamde MCP-servers, bij je eigen systemen. Zo is er bijvoorbeeld een iManage MCP waarmee Claude je dossiers kan doorzoeken.

Maar het tweede probleem bleef. Je zat nog steeds vast aan dat chatvenster. Je plakt een contract erin, de AI analyseert het, je krijgt een lap tekst terug. Wil je een wijziging doorvoeren? Kopiëren, aanpassen in Word, terugplakken. Wil je een andere clausule bekijken? Nieuwe vraag, nieuwe lap tekst.

Wilde je meer dan dat, zoals wijzigingen direct in je document of visuele markeringen, dan kwam je uit bij gespecialiseerde tools met een Word-integratie of eigen interface.

Wat MCP Apps toevoegt: interactief werken

MCP Apps lost dat tweede probleem op. Tools kunnen nu niet alleen tekst teruggeven, maar volledige schermen tonen: een interactief dashboard, een formulier met (afhankelijke) velden, of een documentviewer waarin je zelf navigeert.

Een contractreview MCP App kan nu bijvoorbeeld het document inline tonen in Claude, met gemarkeerde clausules en voorgestelde acties. Je klikt om goed te keuren of te markeren. De AI ziet wat je doet en reageert daarop. Geen aparte software, geen duur platform. Gewoon een generieke AI met een interactieve laag eroverheen.

De drempel wordt lager

Wat deze ontwikkeling interessant maakt, is hoe toegankelijk het bouwen van zo'n MCP App is geworden. Er zijn verschillende voorbeelden en templates beschikbaar, en Claude zelf kan helpen om een MCP App te bouwen. Je beschrijft wat je wilt, de AI genereert een eerste versie.

Een programmeur kan daardoor in relatief korte tijd een werkende tool bouwen: een interface voor het reviewen van specifieke clausuletypes, een dashboard dat je dealflow visualiseert. De technische drempel is niet verdwenen, maar wel aanzienlijk lager geworden.

Wat dit betekent voor de juridische markt

Voor een deel van het juridische werk verschuiven de verhoudingen. Contractreview, due diligence-checklists: dit zijn voorbeelden van taken waarvoor de combinatie van een generieke AI en de juiste MCP-uitbreidingen een reëel alternatief wordt.

Dat betekent niet dat gespecialiseerde platforms morgen overbodig zijn. Ze hebben aanzienlijk geïnvesteerd in workflows en integraties die hun waarde hebben bewezen. Maar de drempel om iets vergelijkbaars te bouwen wordt lager. De unieke waarde van een gesloten ecosysteem neemt af wanneer open standaarden vergelijkbare functionaliteit mogelijk maken.

De uitzondering: juridisch onderzoek

Er is één domein waar deze verschuiving minder speelt: juridisch onderzoek. Daar heb je meer nodig dan een capabel AI-model met de juiste koppelingen.

In een eerdere column schreef ik over RAG, de techniek waarbij een AI eerst relevante bronnen ophaalt voordat het een antwoord formuleert. Voor juridisch onderzoek is dat cruciaal. Je wilt geen AI die antwoorden verzint, maar een die verwijst naar concrete rechtsbronnen die je kunt verifiëren.

De kwaliteit van die antwoorden staat of valt echter met de kwaliteit van de bronnen. Actuele wetgeving, recente jurisprudentie, betrouwbare bronnen: dat vereist datasets die continu worden bijgehouden.

Voor juridisch onderzoek blijft specialisatie (voorlopig) waardevol. Voor veel andere taken wordt de vraag: waarom zou ik betalen voor een geïntegreerd platform als ik iets vergelijkbaars kan bereiken met een generieke AI en een paar gerichte uitbreidingen? De vraag voor juridische AI-aanbieders wordt daarmee: waar zit mijn toegevoegde waarde nog?