WAMCA-procedures tegen tien energieleveranciers over prijswijzigingsbeding worden gezamenlijk behandeld

Rb. Amsterdam 28 oktober 2026, RB 4191; IT 5647; ECLI:NL:RBAMS:2026:10575 (SEH, SCCC en SCJ tegen de energieleveranciers). In deze zaak tussen Stichting Eerlijke Handelspraktijken (SEH), Stichting Consumenten Competition Claims (SCCC) en Stichting Consumer Justice (SCJ) enerzijds en tien energieleveranciers, waaronder Budget Thuis, Eneco, Essent en Vattenfall, anderzijds staat de vraag centraal of energieleveranciers een oneerlijk prijswijzigingsbeding hebben gehanteerd in hun variabele energiecontracten. De stichtingen stellen dat artikel 19.3 van de Algemene voorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas aan kleinverbruikers 2017 (AV 2017) onvoldoende transparant is en energieleveranciers te veel ruimte biedt om hun tarieven eenzijdig te wijzigen. Volgens de stichtingen is het beding daarom oneerlijk en onredelijk bezwarend. Daarnaast stellen zij dat de energieleveranciers zich schuldig hebben gemaakt aan oneerlijke handelspraktijken. De stichtingen hebben op grond van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) collectieve vorderingen ingesteld. Zij verzoeken onder meer om vernietiging van de prijswijzigingsbedingen, een verbod op het verdere gebruik daarvan en terugbetaling of schadevergoeding voor getroffen afnemers. De energieleveranciers betwisten dat de procedures gezamenlijk kunnen worden behandeld. Volgens hen bestaan relevante verschillen tussen de gehanteerde contracten, productvoorwaarden en de wijze waarop prijswijzigingen zijn toegepast.

De rechtbank oordeelt dat de energieleveranciers allemaal artikel 19.3 van de AV 2017 hebben gebruikt als grondslag voor het wijzigen van tarieven in variabele energiecontracten. Hoewel zij verschillende productvoorwaarden hanteren, is niet gesteld dat deze afwijken van het betreffende wijzigingsbeding. Het gebruik van dit identieke beding kan daarom worden beschouwd als één gebeurtenis in de zin van artikel 1018d lid 1 Rv. Ook zijn de feitelijke en juridische vragen in de procedures gelijksoortig. Volgens de rechtbank rechtvaardigt de samenhang een gezamenlijke behandeling van de collectieve vorderingen. De rechtbank Amsterdam is dan ook bevoegd en wijst de verzoeken tot splitsing af.Daarnaast wijzen de energieleveranciers op de betrokkenheid van externe procesfinanciers bij de stichtingen en verzoeken zij om inzage in verschillende documenten. De rechtbank overweegt dat de stichtingen inmiddels voldoende financieringsdocumentatie hebben overgelegd. Dat procesfinanciers ook een commercieel belang hebben bij het slagen van de collectieve acties, betekent niet dat de stichtingen een ander doel nastreven dan de belangen van hun achterban. Doorslaggevend is of de stichtingen voldoende onafhankelijk opereren van hun procesfinanciers. De overige inzageverzoeken worden afgewezen wegens onvoldoende belang. De rechtbank houdt de verdere behandeling aan in afwachting van een arrest van de Hoge Raad in een vergelijkbare zaak tegen Vattenfall. In die procedure heeft het gerechtshof Amsterdam eerder geoordeeld dat het prijswijzigingsbeding oneerlijk is, omdat consumenten onvoldoende inzicht krijgen in de mogelijke economische gevolgen ervan [IT 5294]. De Hoge Raad zal naar verwachting op 4 december 2026 uitspraak doen. Omdat dat arrest volgens de rechtbank van cruciaal belang is voor de beoordeling van deze collectieve procedures, krijgen partijen eerst gelegenheid daarop te reageren. De zaak wordt verwezen naar de rol van 23 december 2026. De rechtbank heeft zich daarmee nog niet uitgesproken over de vraag of de energieleveranciers daadwerkelijk oneerlijke handelspraktijken hebben verricht of of het prijswijzigingsbeding oneerlijk is.

6.6 Bij akte hebben de energieleveranciers hierop samengevat geantwoord dat in alle overeenkomsten met kleinverbruikers de AV 2017 van toepassing zijn verklaard. Zij hebben gewezen op uiteenlopende productvoorwaarden, maar geen van hen heeft gesteld dat die productvoorwaarden afwijken van de AV 2017. Dus is niet gesteld dat de productvoorwaarden mede bepalend zijn voor de bevoegdheid de tarieven te wijzigen.

6.7 De rechtbank komt op basis van de door de energieleveranciers gegeven toelichting tot het oordeel dat de bevoegdheid om tarieven in variabele contracten te wijzigen steeds berust op artikel 19.3 van de AV 2017. Voor zover er in productvoorwaarden hierover bepalingen zijn opgenomen, zijn deze niet relevant, omdat deze niet afwijken van artikel 19.3 van de AV 2017. Het gebruik door elk van de energieleveranciers van een identiek beding kan worden beschouwd als één gebeurtenis zoals bedoeld in artikel 1018d lid 1 Rv (en in de hiervoor onder 6.3 aangehaalde Memorie van Toelichting).